Inteligentne tachografy drugiej generacji: co powinni wiedzieć menedżerowie flot

Branża transportu drogowego w Europie przechodzi obecnie znaczącą transformację wraz z wprowadzeniem inteligentnych tachografów drugiej generacji (Smart Tachograph Version 2, czyli G2V2). Urządzenia te zostały wprowadzone w ramach pakietu mobilnościowego UE w celu poprawy bezpieczeństwa na drogach, zapewnienia uczciwej konkurencji oraz ochrony praw kierowców.

Dla menedżerów flot w całej Unii Europejskiej – a także w Wielkiej Brytanii dla tych, którzy prowadzą działalność międzynarodową – kluczowe znaczenie ma zrozumienie, na czym polega nowy inteligentny tachograf w wersji 2, jakie są terminy jego wdrożenia oraz jaki wpływ będzie miał na codzienne działania. Niniejszy artykuł zawiera praktyczny przegląd funkcji G2V2, terminów regulacyjnych oraz konsekwencji operacyjnych dla flot.

Czym jest tachograf inteligentny drugiej generacji?

Inteligentny tachograf drugiej generacji to ulepszony cyfrowy tachograf o rozszerzonych możliwościach, zaprojektowany w celu zwiększenia zgodności z przepisami ruchu drogowego oraz usprawnienia egzekwowania prawa.

W oparciu o pierwsze inteligentne tachografy wprowadzone w 2019 roku, nowy inteligentny tachograf oferuje kilka istotnych funkcji:

Śledzenie GNSS z automatycznym wykrywaniem granic: Urządzenia G2V2 wykorzystują pozycjonowanie satelitarne (Galileo GNSS) do rejestrowania pozycji pojazdu podczas przekraczania granic państwowych. Pomaga to w egzekwowaniu przepisów dotyczących kabotażu i delegowania kierowców, zapewniając dokładne dane dotyczące momentu wjazdu ciężarówki do nowego kraju.

Zdalny dostęp do danych na potrzeby kontroli: Nowy tachograf umożliwia funkcjonariuszom organów kontrolnych bezprzewodowe pobieranie danych za pośrednictwem technologii DSRC (Dedicated Short-Range Communication). Inspektorzy przeprowadzający kontrole drogowe mogą zdalnie uzyskać informacje o ostatnim czasie jazdy, ostatnim postoju lub potencjalnych naruszeniach przepisów w momencie zbliżania się ciężarówki. Zasadniczo funkcjonariusze mają dostęp do kluczowych danych z tachografu G2V2 bez konieczności zatrzymywania pojazdu, co ułatwia bardziej przemyślane i spójne egzekwowanie przepisów dotyczących czasu pracy kierowców.

Ta funkcja „zdalnej kontroli” pozwala organom wytypować z wyprzedzeniem pojazdy, które mogą wymagać dokładniejszej kontroli, co ogranicza niepotrzebne zatrzymania kierowców przestrzegających przepisów.

Integracja z systemami telematycznymi (interfejs ITS): G2V2 jest wyposażony w obowiązkowy interfejs ITS z łącznością Bluetooth, umożliwiający bezpieczną wymianę danych z systemami innych producentów. Oznacza to, że platformy telematyczne do zarządzania flotą mogą łączyć się z tachografem, aby uzyskać dostęp w czasie rzeczywistym do danych takich jak lokalizacja pojazdu, prędkość, aktywność kierowcy, a nawet zdarzenia związane z pojazdem (na przykład użycie hamulców).

Dla menedżerów flot integracja ta zapewnia dostęp do bardziej szczegółowych danych służących do monitorowania zgodności z przepisami i zarządzania trasami, płynnie łącząc informacje z tachografów z istniejącym oprogramowaniem do zarządzania flotą.

Ulepszone rejestrowanie danych: Nowe tachografy G2V2 rejestrują więcej informacji i przechowują je przez dłuższy czas. Rejestry aktywności kierowców obejmują teraz 56 dni zamiast 28, co wydłuża okres kontrolny na potrzeby egzekwowania przepisów oraz ułatwia operatorom przechowywanie danych i przeprowadzanie audytów. Ponadto nowe pola danych zapewniają pełniejszy obraz każdej podróży. Urządzenia rejestrują miejsca załadunku i rozładunku, odnotowują, czy pojazd przewozi pasażerów czy towary, a także rejestrują zdarzenia związane z konfiguracją i kalibracją w sposób bardziej szczegółowy. Wszystkie te aktualizacje wspierają zarówno zgodność z przepisami, jak i planowanie logistyczne. Kierowcy będą jednak potrzebowali szkolenia w zakresie wprowadzania nowych ręcznych wpisów dotyczących punktów załadunku i rozładunku, ponieważ współrzędne te są przechowywane do późniejszej weryfikacji.

Lepsza ochrona przed manipulacją i gotowość na przyszłe zmiany: Urządzenia drugiej generacji charakteryzują się zwiększonym poziomem bezpieczeństwa, umożliwiającym wykrywanie i zapobieganie manipulacjom. Posiadają one również oprogramowanie z możliwością aktualizacji, co pozwala na wprowadzanie ulepszeń w przyszłości. Ponadto wprowadzono nowe karty kierowców (karty kierowców G2V2) o większej pojemności pamięci, aby pomieścić dodatkowe dane. Nie ma obecnie wymogu prawnego, aby kierowcy wymieniali istniejące karty do tachografów cyfrowych, jeśli są one nadal ważne, ale w miarę wygasania ważności kart będą one zastępowane zaktualizowanymi, aby w pełni korzystać z funkcji G2V2.

Aktualizacja przepisów

Większość głównych terminów dotyczących tachografów już minęła. Wszystkie pojazdy ciężarowe prowadzące działalność międzynarodową na terenie UE lub wjeżdżające z Wielkiej Brytanii muszą obecnie być wyposażone w inteligentny tachograf drugiej generacji (G2V2).

Jedynym pozostałym terminem jest 1 lipca 2026 r., kiedy to przepisy zostaną rozszerzone na lekkie pojazdy użytkowe o masie od 2,5 do 3,5 tony wykorzystywane w transporcie międzynarodowym. Dotychczas samochody dostawcze były wyłączone z unijnych przepisów dotyczących czasu pracy kierowców i tachografów, ale od lipca 2026 r. przewoźnicy transportujący towary za granicę będą musieli się do nich stosować.

Zmiana ta ma na celu wyeliminowanie istniejących od dawna luk prawnych oraz zapewnienie, by kierowcy mniejszych pojazdów użytkowych przestrzegali tych samych zasad dotyczących czasu odpoczynku, co kierowcy pojazdów ciężarowych. Menedżerowie flot obsługujący ogólnoeuropejskie floty samochodów dostawczych powinni już teraz rozpocząć planowanie instalacji, łącząc tę modernizację z rutynowymi przeglądami lub cyklami odnowy floty, aby zminimalizować zakłócenia w działalności.

Wpływ na floty międzynarodowe

Kierownicy flot prowadzących działalność międzynarodową muszą zdawać sobie sprawę, że dostosowanie się do wymogów dotyczących modernizacji tachografów jest obecnie warunkiem koniecznym do prowadzenia transgranicznego transportu drogowego w Europie. Jeśli Państwa ciężarówki poruszają się między krajami UE – lub z Wielkiej Brytanii do UE – brak odpowiedniego tachografu może spowodować zatrzymanie Państwa działalności na granicy.

Oto najważniejsze informacje dotyczące tego, jak sytuacja wpływa na poszczególne floty:

Floty z siedzibą w UE (działalność międzynarodowa)

Jak wspomniano powyżej, od sierpnia 2025 r. każdy pojazd ciężarowy wykonujący przewozy międzynarodowe na terenie UE musi być wyposażony w tachograf drugiej generacji. Wymóg ten obowiązuje niezależnie od tego, w którym kraju UE pojazd jest zarejestrowany. Kontrole przeprowadzane są podczas kontroli drogowych lub na granicach. Pojazdy niezgodne z przepisami mogą zostać wycofane z ruchu do czasu zamontowania odpowiedniego tachografu.

Operatorzy z Wielkiej Brytanii wchodzący na rynek UE

Brytyjskie floty realizujące przewozy międzynarodowe do UE lub na jej terenie podlegają tym samym wymogom dotyczącym tachografów, jeśli eksploatują pojazdy ciężarowe. Wynika to z faktu, że przepisy te zostały włączone do konwencji AETR, regulującej transport drogowy między krajami UE a krajami europejskimi spoza UE. Brytyjskie Ministerstwo Transportu dostosowało przepisy krajowe tak, aby odzwierciedlały harmonogram UE dotyczący przewozów międzynarodowych.

Brak modernizacji to nie tylko grzywna – może to oznaczać zatrzymanie ciężarówki na punkcie kontrolnym i niemożność zrealizowania dostawy. Władze w takich krajach jak Francja nakładają grzywny sięgające nawet 30 000 euro, a w przypadku poważnych naruszeń przepisów dotyczących tachografów grozi nawet kara pozbawienia wolności. Inne kraje, takie jak Niemcy, Hiszpania i Włochy, stosują własne surowe kary. Ponadto nieprzestrzeganie przepisów może zaszkodzić reputacji firmy.

Z drugiej strony, floty przestrzegające przepisów mogą liczyć na mniej uciążliwe kontrole. Na przykład ciężarówki wyposażone w aktualne urządzenia mogą być rzadziej zatrzymywane dzięki zdalnym kontrolom wstępnym, co pozwala kierowcom przestrzegającym przepisów na swobodną jazdę.

Wpływ na dobrostan kierowców

Jednym z głównych celów nowych przepisów dotyczących tachografów oraz szeroko pojętego pakietu mobilności UE jest poprawa warunków pracy. Dzięki automatyzacji czynności związanych z prowadzeniem ewidencji, takich jak rejestracja przekroczeń granic, oraz ograniczeniu nielegalnego przedłużania czasu pracy, system pomaga zapewnić kierowcom odpowiedni odpoczynek. Oczekuje się, że doprowadzi to do zmniejszenia liczby wypadków spowodowanych zmęczeniem oraz sprawi, że egzekwowanie przepisów będzie bardziej sprawiedliwe, dając kierowcom pewność, że konkurenci przestrzegają tych samych zasad.

Dzięki zdalnemu egzekwowaniu przepisów kierowcy przestrzegający przepisów rzadziej napotykają opóźnienia podczas kontroli drogowych, co pozwala im pokonywać trasy w mniej stresujących warunkach.

Kierowcy będą musieli przejść szkolenie, aby się dostosować. Chociaż podstawy pozostają bez zmian, nowe funkcje wymagają ręcznego wprowadzania miejsc załadunku i rozładunku oraz wyrażenia zgody na udostępnianie danych połączonym systemom. Zrozumienie tych komunikatów – oraz tego, jak reagować w razie wystąpienia usterki – sprawi, że obsługa będzie prosta.

Z punktu widzenia floty urządzenia G2V2 przechowują dwukrotnie więcej danych (56 dni), więc pliki do pobrania będą większe i będą zawierały więcej danych historycznych. Operatorzy powinni sprawdzić, czy oprogramowanie tachografów oraz systemy przechowywania danych są w stanie obsłużyć ten zwiększony wolumen.

Wreszcie, wraz z pojawieniem się technologii Bluetooth i łączności internetowej, kwestia ochrony danych stała się przedmiotem dyskusji. Organy kontrolne mogą uzyskać dostęp do danych z tachografów w celu sprawdzenia zgodności z przepisami, jednak w przypadku udostępniania tych danych systemom telematycznym lub systemom zarządzania kierowcy muszą najpierw wyrazić na to zgodę. Menedżerowie flot powinni zapewnić kierowców, że wszystkie dane są przetwarzane w sposób bezpieczny i wykorzystywane wyłącznie do uzasadnionych celów zgodnych z RODO.

Planowanie z wyprzedzeniem

Inteligentne tachografy drugiej generacji mają wpływ na każdy aspekt działalności floty, od zapewnienia zgodności z przepisami i planowania tras po dbanie o dobre samopoczucie kierowców. Przyjęcie proaktywnego podejścia pomoże Ci zachować zgodność z przepisami – i w pełni wykorzystać możliwości nowej technologii.

Bądź na bieżąco. Śledź aktualności publikowane przez Dyrekcję Generalną ds. Mobilności i Transportu Komisji Europejskiej oraz organizacje branżowe. Przepisy mogą być skomplikowane, ale oficjalne streszczenia i sekcja „Najczęściej zadawane pytania” stanowią dobry punkt wyjścia.

Przeprowadź szkolenia dla swoich zespołów. Organizuj krótkie spotkania informacyjne lub sesje przypominające dla kierowców i kierowników transportu, skupiając się na nowych funkcjach, takich jak zdalne egzekwowanie przepisów i ręczne wprowadzanie danych.

Zoptymalizuj trasy. Dane w czasie rzeczywistym pomogą Ci monitorować pozostały czas jazdy, dostosowywać plany wysyłek oraz identyfikować trasy, które często zbliżają się do limitów.

Buduj kulturę zgodności z przepisami. Zachęcaj swoje zespoły, by traktowały przestrzeganie przepisów dotyczących tachografów jako element dobrego zarządzania flotą, a nie tylko jako obowiązek wynikający z przepisów. Doceniaj osiągnięcia, takie jak brak wykroczeń, inwestuj w szkolenia kierowców i upewnij się, że wszyscy rozumieją, w jaki sposób dokładne dane wpływają na bezpieczeństwo i wydajność.

Wprowadzenie systemu G2V2 wiąże się z pewnymi wyzwaniami, ale przynosi też wyraźne korzyści: skuteczniejsze egzekwowanie przepisów, lepsze dane oraz bardziej sprawiedliwe warunki pracy dla kierowców. Dla flot, które z otwartością podchodzą do tych zmian, nagrodą będzie sprawniejsze funkcjonowanie, większe bezpieczeństwo oraz bardziej zintegrowana i zgodna z przepisami przyszłość na europejskich drogach.

W SNAP wspieramy floty na całym kontynencie w kolejnym etapie transformacji cyfrowej. Dzięki aplikacji intruck kierowcy mogą z wyprzedzeniem rezerwować bezpieczne miejsca parkingowe na trasach, a portal SNAP umożliwia menedżerom flot planowanie i rezerwowanie miejsc na postój z wyprzedzeniem, co zapewnia zgodność z przepisami i dba o dobre samopoczucie kierowców. Zarejestruj się już dziś.